Afrika’nın kuzeybatısındaki Fas

Yüzölçümü : 429 940 kilometrekare

Nüfus:26 308 400

Nüfus artış hızı: % 3

Başkent:Rabat (nüfusu 1702 600)

Önemli kentler: Kazablanka (2 894 400) Agadir (2 220 000)

Dil:Arapça

Fas Afrika’nın kuzeybatısında, Arap dünyasının en batı ucunda yer alır. Meşruti bir krallıktır. Birleşmiş Milletler ve Arap Birliği üyesidir. Fas Amerika Birleşik Devletleri ve Cebelitarık boğazının birkaç mil ötesindeki batı Avrupa ile yakın ekonomik ilişkiler sürdürmektedir. Fransızlar ve İspanyollar ülkede özellikle etkilidirler. Kuzey Afrika’daki en büyük Fransız topluluğu Fas’dadır. İspanya Fas’ın Akdeniz sahilindeki bazı yerlerine İspanyol Kuzey Afrikası adiyle yerleşmiştir.

Fas’ın en önemli sorunları hızlı nüfus artışı, ekonominin çağdaşlaştırılması, giderek sayıları artan üniversite mezunlarına iş alanlarının sağlanması ve dengeli bir demokratik düzenin kurulması sorunlarıdır.

Avrupa ’nın sızması: Bir zamanlar büyük Murabıt devletinin bir parçası, daha sonra korsanlık merkezi olan Fas, XIX. yüzyılda kanunsuzluğun egemen olduğu bir ülke haline gelmiştir. 1906’ da Avrupa’nın güçlü devletleri Fas’m bağımsızlığını garanti etmişler ancak Fransa’ya bazı özel haklar tanıyarak Fas’ın Fransa’nın protektorası olması sonucunu doğurmuşlardır. Fransa bu hakkının bir kısmını İspanya’ya devretmiştir. Daha sonraları Tanca’ya uluslararası bir statü tanınmıştır.

Fransızlar 1956 yılında ülkenin bağımsızlığını tanımak zorunda kaldılar. Aynı zamanda Tanca ve Ispanyol bölge (Ceuta, Melila ve bazı ufak adalar dışında) Fas’a katıldı. İspanya da ufak Ifni bölgesini Fas’a geri verdi.

Yeni Fas devleti bir anayasal monarşi olarak kuruldu. Fas, Birleşmiş Milletler örgütü ile Arap Birliği ve Afrika Devletleri Örgütü üyesidir.

Dağlar ve ovalar: Fas dağlık bir ülkedir. Kuzeyde Ceuta’dan Melila’ya kadar yüksek sıradağlar ve geniş vadiler uzanır. Söz konusu dağlar Rif sıradağlarıdır. Fas’ın bağımsızlığı için çalışan Abdülkerim 1920 yılında, Fransız ve İspanyollara uzun süre burada karşı koyabilmişti. 2 455 m. yükseklikteki Tidiquin dağı da buradadır. Bu sıradağların güneyinde Atlas dağları Fas’m ortasından geçerek doğuda Cezayir’e kadar uzanan geniş plato ve yüksek ovalara bağlanır; güneybatıda ise ülkenin Atlas okyanusu kıyısından sert bir şekilde denize iner. Orta Atlasların güneybatısında Yüksek Atlaslar adı verilen sıradağlar vardır. Fas’ın en yüksek dağı olan Cebel Toubkal (4 165 m.) da buradadır.

Güneyde, daha engebeli olan AntiAtlaslar Wad Dra’ya doğru iner. Fas’ın Cezayir ile olan Sahra sının henüz kesinleştirilmemiştir. Atlaslardan birçok akarsu iner. Bazıları, Dra ve Sous gibi, Atlas okyanusuna akar. Fas’m en uzun nehri olan Muluya gibi, diğer bazı nehirler ise Akdeniz’e dökülür. Ufak akarsuların birçoğu çölde kaybolur.

İklim ve bitki örtüsü: Kuzeyde, sıcak yaz ve ılık kış mevsimiyle Akdeniz iklimi görülür. Fakat güneydoğuda uzun ve aşın sıcak yaz mevsimi kuru sıcak rüzgarlarla Sahra (çöl) iklimi egemendir. Her iki bölge arasında Atlas sıradağlarının daha serin şeridi bulunur. Atlas okyanusu kıyısındaki dar şeritte, sıcak Sahra havası, okyanus rüzgârları ile hafifler. Ilıman iklim, yüksek nem ve çiğ damlalan, yıl boyunca çok az yağmur alan yerlerde buğday üretimine olanak sağlar.Yağmur durumu bölgelere göre değişir.

Kuzeybatıdaki Rharb ovalarında yıllık yağış miktarı 500 mm. kadardır. Oysa Rif’in yüksek yamaçlarına bazen yılda 1 800 mm. yağmur düşer. Güney ve doğuya doğru yağmur durumu düzenli değildir. Fas Sahrasının bazı kısımlarında yıllık yağış 100 mm.’nin altında kalırken, aylarca kuraklık çeken bölgeye aniden yağmur boşanabilir.

Birçok dağ yamacı yaprak dökmez meşe, Atlas sediri ve ardıç ormanları ile örtülüdür. Fakat yüzyıllardır süren ağaç kesimi ve keçi otlatma ağaçlara büyük zararlar vermiştir. Ovalar çoğunlukla sert çayır ve çalılarla kaplıdır. Doğu ve güneyde dikenli fundalıklar vardır. Sous ovasının dikenli argan ağaçları ünlüdür. Çöllerde hurma ağaç lı vahalar bulunur. Şimdiki krallığın sülâlesinin, asıl yurtlarının adı olan Tafilet, bu ağaçların bir çeşididir.

Ulaştırma: Fas’da 25 000 kilometre civarında karayolu vardır. Başlıca demiryolu örgüsü Kazablanka’yı Rabat, Tanca, Fez ve Ujda’ya bağlar ve sonra Cezayir’den Tunus’a devam eder. Başka bir hat ise Kazablanka’yı Marakeş’e bağlar. Burdan iki önemli kol fosfat ve diğer madencilik alanlarına uzanır. Başlıca limanlar Arapların Dar el Beide diye adlandırdıktan Kazablanka ve Safi, Muhammediye ve açık liman Tanca’dır. Fas’ın uluslararası dört havalimanı vardır.

Uluslararası ticaret: Cezayir ve Tunus gibi Fas’ın da hâlâ Fransa ile sıkı ticaret bağları vardır. Ülke ihracatının neredeyse yansını meydana getiren tarım ürünleri özellikle Fransa tarafından satın alınır. Fakat Fas’ın ticaret ilişkileri gitgide batı Avrupa’ya doğru genişlemektedir. Fas aynı zamanda Amerika ile de ticaret yapmaktadır. Ülkede Amerikan sermayesi yatınmlar yapmaktadır. Son yılların önemli olgularından biri Avrupa’ya, özellikle Fransa’ya işçi ihracıdır. Yabancı ülkelerde çalışan işçiler Fas için önemli bir döviz kaynağı oluşturmaktadır. Turizm endüstrisinin de gelişmekte olması, aynı konuda ikinci bir kaynak meydana getirmektedir.

Fez kentindeki bu kapı, Fas mimarisinin tüm Özelliklerini göstermektedir. Fas’taki Atlas dağları dizisinin bir vadisine kurulmuş olan Fez, bir İslâmİ araştırmalar merkezidir.

Yorumlar
Bu yazı için daha önce yorum girilmedi. Yorum bırakarak başka kullanıcıların bu yazı hakkında ek bilgi sahibi olmasını sağlayabilirsiniz.
Yorum Yap